به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت جهاد کشاورزی به نقل از مرکز روابط عمومی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، در این نشست، نحوه مدیریت چرا، کنترل پروانه‌های چرای دام، زمان‌بندی کوچ پاییزه عشایر، تعیین مسیرها و حریم‌های عشایری، وضعیت ممیزی مراتع و ضرورت هماهنگی دستگاه‌های متولی برای حفاظت از مراتع و تأمین خدمات مورد نیاز جامعه عشایری مورد بررسی قرار گرفت.

حسن وحید، معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، با اشاره به وجود کارگروه مشترک میان سازمان منابع طبیعی و دستگاه‌های مرتبط، گفت: موضوعات مهم حوزه منابع طبیعی از جمله طرح‌ها، مشارکت جامعه هدف و مسائل مرتبط با بهره‌برداری از منابع در این کارگروه بررسی و پس از کارشناسی و جمع‌بندی، برای اجرا درباره آن‌ها برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری می‌شود.

وی با اشاره به تجربه مدیریت موضوع سرپناه‌های عشایری در شهرستان سمیرم اظهار کرد: با برگزاری جلسات مشترک در ستاد سازمان و ارائه دیدگاه‌های کارشناسی مجموعه منابع طبیعی، این موضوع در سال جاری با کمترین چالش مدیریت شد و جامعه عشایری شهرستان با مشکلات کمتری مواجه بود.

وحید با توجه به آغاز کوچ پاییزه عشایر به مناطق قشلاقی، بر ضرورت هماهنگی زمان کوچ با شرایط جوی و اقلیمی تأکید کرد و افزود: تصمیم‌گیری درباره زمان حرکت و ورود عشایر به مناطق قشلاقی باید بر اساس پیش‌بینی‌های هواشناسی، هشدارهای مدیریت بحران و شرایط واقعی هر استان انجام شود.

حریم و مسیرهای عشایری تا سال آینده مستندسازی شود

وی همچنین تعیین و مستندسازی دقیق مسیرهای عشایری را از اولویت‌های این حوزه دانست و گفت: اداره‌کل‌های امور عشایر با همکاری منابع طبیعی باید حریم و مسیرهای اصلی کوچ را مشخص و اطلاعات آن را به‌صورت رقومی ثبت کنند.

معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور افزود: در مسیرهای کوچ نیز باید آبگاه‌ها، دامگاه‌ها و اتراقگاه‌ها به‌طور دقیق شناسایی و مشخص شوند تا ضمن ساماندهی حرکت و توقف عشایر، امکان برنامه‌ریزی برای ارائه خدمات مورد نیاز فراهم شود.

وحید تعیین تکلیف تصرفات و تداخلات موجود در مسیرهای عشایری را نیز ضروری دانست و اظهار کرد: پس از مشخص شدن مسیرها و حریم‌های قانونی، میزان تصرفات و تداخلات باید بررسی و مستندسازی و در موارد مربوط به تصرفات غیرقانونی، اقدامات لازم برای تعیین تکلیف و رفع تصرف انجام شود.

وی با تأکید بر ثبت اطلاعات مسیرهای عشایری و مراتع مرتبط در سامانه‌های مربوط، گفت: اطلاعات رقومی این عرصه‌ها باید تکمیل و در اختیار دستگاه‌های مسئول قرار گیرد تا مسیرهای عشایری، مراتع و محدوده‌های مرتبط به‌عنوان لایه‌های مشخص و قابل استناد در فرآیند استعلامات و واگذاری‌ها مورد توجه قرار گیرند.

معاون سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور همچنین بر تعیین تکلیف ممیزی مراتع عشایری تأکید کرد و افزود: تا نشست سال آینده باید وضعیت مراتع عشایری فاقد ممیزی مشخص شود و استان‌ها گزارشی از اقدامات انجام‌شده در زمینه ممیزی و بازنگری ممیزی‌ها ارائه کنند. در این زمینه، همکاری سازمان امور عشایر و منابع طبیعی برای بررسی وضعیت بهره‌برداران و پرونده‌ها ضروری است.

وحید استفاده چندمنظوره از ظرفیت مراتع عشایری را از دیگر موضوعات قابل پیگیری عنوان کرد و گفت: ظرفیت‌های گردشگری و سایر فعالیت‌های اقتصادی می‌تواند در قالب طرح‌های مرتعداری چندمنظوره مورد استفاده قرار گیرد، مشروط بر اینکه بهره‌برداری‌های جدید به پایداری مرتع کمک کرده و منافع حاصل از آن به تقویت معیشت جامعه عشایری و حفاظت از منابع طبیعی بازگردد.

حسین‌پور: ثبت دقیق اطلاعات بهره‌برداران مراتع، پایه اصلی ساماندهی و برنامه‌ریزی

ابوالقاسم حسین‌پور، مدیرکل دفتر امور مراتع سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، در این نشست با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های متولی اظهار کرد: مدیریت کوچ و بهره‌برداری از مراتع باید به گونه‌ای انجام شود که ضمن تأمین معیشت عشایر، ظرفیت مراتع کشور نیز حفظ و از بهره‌برداری خارج از ضوابط جلوگیری شود.

وی با اشاره به اهمیت تکمیل اطلاعات هویتی بهره‌برداران مراتع افزود: ثبت و تکمیل مشخصات مرتع‌داران در سامانه‌های مربوط، یکی از پایه‌های اصلی برنامه‌ریزی، ساماندهی بهره‌برداران و تعیین تکلیف حقوقی آن‌هاست و لازم است استان‌ها در این زمینه با جدیت بیشتری اقدام کنند.

مدیرکل دفتر امور مراتع سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور همچنین با اشاره به ضرورت تکمیل طرح‌های مرتع‌داری گفت: در برخی استان‌ها در تهیه و احاله طرح‌های مرتع‌داری عقب‌ماندگی‌هایی وجود دارد که باید با برنامه‌ریزی و پیگیری مستمر برطرف شود تا بهره‌برداری از ظرفیت مراتع بر اساس اصول فنی و مدیریتی انجام گیرد.

حسین‌پور، رعایت تقویم چرای دام و زمان‌بندی ورود و خروج دام از مراتع را از الزامات مدیریت چرا دانست و تصریح کرد: ورود زودهنگام دام به مراتع می‌تواند موجب تشدید فشار بر پوشش گیاهی و تخریب منابع شود؛ بنابراین تقویم کوچ و چرای دام باید متناسب با شرایط هر منطقه و وضعیت اقلیمی مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به اقدامات حفاظتی در حوزه مدیریت کوچ، برخورد با دام‌های فاقد مجوز و تخلفات مرتبط را از دیگر وظایف دستگاه‌های مسئول عنوان کرد و بر ضرورت همکاری و هماهنگی بیشتر کارگروه‌های استانی، به‌ویژه با محوریت استانداران، تأکید کرد.

حسین‌پور همچنین کمبود منابع مالی برای تجهیز ایستگاه‌های انتظار دام و اتراق‌گاه‌ها و وجود برخی معارضه‌ها در فرآیند ممیزی مراتع را از جمله چالش‌های موجود دانست و خواستار پیگیری و رفع این مسائل برای اجرای منسجم‌تر برنامه مدیریت کوچ شد.

تأکید بر هماهنگی استان‌ها برای مدیریت کوچ پاییزه

جاوید حیاتی، معاون توسعه و امور زیربنایی سازمان امور عشایر ایران نیز با اشاره به آغاز کوچ پاییزه و پیش‌بینی شرایط جوی پیش‌رو گفت: با توجه به هشدارهای سازمان هواشناسی و مدیریت بحران و احتمال وقوع بارش‌های شدید و سیلابی، باید تمهیدات لازم برای جلوگیری از بروز مشکل برای عشایر در مسیر کوچ و مناطق میان‌بند اتخاذ شود.

وی افزود: زمان‌بندی کوچ باید متناسب با شرایط هر استان و با هماهنگی استانداری‌ها، مدیریت بحران و ادارات امور عشایر انجام شود و موضوع در کارگروه‌های استانی مورد بررسی قرار گیرد تا زمان ورود عشایر به مناطق قشلاقی بر اساس شرایط اقلیمی و هشدارهای موجود تعیین شود.

حیاتی با اشاره به استان‌های ایلام، کرمانشاه، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر و جنوب فارس به‌عنوان برخی از مناطق مهم قشلاقی کشور، خاطرنشان کرد: با توجه به پیش‌بینی افزایش بارش در برخی از این مناطق، ضروری است جامعه عشایری ضمن دریافت هشدارها و اطلاع‌رسانی‌های لازم، در انتخاب مسیر کوچ و محل استقرار خود ملاحظات ایمنی و شرایط محیطی را مورد توجه قرار دهد.

معاون توسعه و امور زیربنایی سازمان امور عشایر ایران، اطلاع‌رسانی مؤثر به جامعه عشایری را از الزامات مدیریت کوچ دانست و گفت: جلسات هماهنگی با حضور دستگاه‌های مرتبط در استان‌ها برگزار شده و هشدارهای لازم نیز از مسیرهای مختلف به عشایر اعلام شده است.

وی با اشاره به اینکه حدود ۳۵ میلیون هکتار از مراتع کشور در اختیار جامعه عشایری قرار دارد، افزود: مدیریت صحیح چرا، زمان‌بندی کوچ و حفاظت از مراتع، نیازمند همکاری و هماهنگی مستمر میان سازمان امور عشایر، سازمان منابع طبیعی و سایر دستگاه‌های مرتبط است.

آموزش و مشارکت جامعه عشایری در مدیریت کوچ تقویت شود

منصور شیشه‌فروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان نیز با اشاره به تجربیات استان در حوزه پیشگیری و مدیریت حوادث، آموزش، اطلاع‌رسانی، هشدار و مشارکت مردم را از ارکان مهم برنامه‌های پیشگیرانه دانست و گفت: جامعه هدف باید در برنامه‌های پیشگیری به‌صورت جدی مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: در حوزه منابع طبیعی نیز می‌توان با تشکیل تیم‌های تخصصی، آموزش جوامع محلی و ارائه آموزش‌های محل‌محور، ظرفیت مردم روستاها و بهره‌برداران را برای پیشگیری و کنترل حوادث و حفاظت از عرصه‌های طبیعی، به‌ویژه در زمینه حریق، به کار گرفت.

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان با تأکید بر ضرورت درس‌آموزی از حوادث، تقویت خودحفاظتی و ارتقای آمادگی دستگاه‌ها و جوامع محلی، اظهار کرد: در مدیریت کوچ عشایر نیز علاوه بر دستگاه‌های اجرایی، تشکل‌ها، تعاونی‌ها، بهره‌برداران و زیرساخت‌های مرتبط باید در فرآیند برنامه‌ریزی و آموزش مشارکت داشته باشند تا تصمیمات اتخاذشده با اثربخشی بیشتری در میدان اجرا شود.

خروج دام از مراتع ییلاقی اصفهان تا ۱۵ مهر

محمدعلی کاظمی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان نیز با اشاره به هدف برگزاری این نشست گفت: در این کارگروه درباره نحوه خروج دام از مراتع ییلاقی، ورود به مراتع قشلاقی، رعایت ظرفیت چرا، مدیریت پروانه‌های چرا و تعداد دام ورودی هماهنگی و تصمیم‌گیری شد.

وی افزود: مصوبات این نشست ملاک عمل کوچ قرار می‌گیرد و دو محور اصلی آن، خدمات‌رسانی به عشایر و حفاظت از مراتع است.

کاظمی با تأکید بر ضرورت خروج به‌موقع دام از مراتع ییلاقی اظهار کرد: دام عشایر باید حداکثر تا ۱۵ مهر از مراتع ییلاقی خارج شود تا این مراتع فرصت کافی برای احیا و بازسازی پوشش گیاهی تا اوایل خرداد داشته باشند.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان ادامه داد: ورود عشایر به مناطق قشلاقی نیز باید در موعد مقرر و متناسب با شرایط هر منطقه انجام شود تا استان‌های جنوبی بتوانند برای استقرار و ارائه خدمات مورد نیاز جامعه عشایری برنامه‌ریزی کنند.

وی خاطرنشان کرد: در این فرآیند، امور عشایر مسئولیت‌هایی از جمله مدیریت مسیر کوچ، خدمات بهداشتی و آموزشی و سایر خدمات مورد نیاز جامعه عشایری را بر عهده دارد و منابع طبیعی نیز بر رعایت ظرفیت چرا، خروج به‌موقع دام از مراتع ییلاقی و حفاظت و احیای عرصه‌های مرتعی نظارت خواهد داشت.